Γιατί σήμερα η σωστή επιλογή σχολείου και καθηγητή έχει μεγαλύτερη σημασία από ποτέ

Για πολλά χρόνια στην Ελλάδα συνδέσαμε την εκμάθηση ξένων γλωσσών σχεδόν αποκλειστικά με πιστοποιήσεις: Lower, Proficiency, DELF, Goethe και πάει λέγοντας. Τα πτυχία ασφαλώς έχουν την αξία τους. Επιβεβαιώνουν ένα επίπεδο γνώσεων και συχνά είναι απαραίτητα για τις σπουδές ή την επαγγελματική πορεία ενός νέου ανθρώπου.

Δεν είναι όμως αυτοσκοπός.

Ένα παιδί μπορεί να έχει ολοκληρώσει με επιτυχία μια σειρά εξετάσεων και παρ’ όλα αυτά να δυσκολεύεται να παρακολουθήσει μια πραγματική συζήτηση, να εκφραστεί αυθόρμητα ή να καταλάβει το χιούμορ, τους ιδιωματισμούς και τις μικρές πολιτισμικές αναφορές που κάνουν μια γλώσσα… γλώσσα.

Μαθαίνω πραγματικά μια ξένη γλώσσα σημαίνει ότι κάποια στιγμή παύω να τη μεταφράζω μέσα στο κεφάλι μου και αρχίζω να σκέφτομαι μέσα σε αυτήν.

Εδώ βρίσκεται και η ιδιαίτερη αξία ενός σωστά καταρτισμένου καθηγητή που έχει ως μητρική του γλώσσα αυτή που διδάσκει — ή ενός εκπαιδευτικού με αντίστοιχη γλωσσική και πολιτισμική επάρκεια.

Ένας native-speaking teacher δεν προσφέρει απλώς «καλύτερη προφορά». Αυτό θα ήταν μια πολύ περιορισμένη ανάγνωση του ρόλου του.

Φέρνει μέσα στην τάξη τον φυσικό ρυθμό της γλώσσας, τις εκφράσεις που πραγματικά χρησιμοποιούνται, τους ιδιωματισμούς, το χιούμορ και ένα κομμάτι της καθημερινότητας και της κουλτούρας των ανθρώπων που τη μιλούν. Έτσι το παιδί δεν μαθαίνει απλώς πώς σχηματίζεται μια σωστή πρόταση. Μαθαίνει πότε, πώς και γιατί θα την πει.

Υπάρχει όμως μια σημαντική προϋπόθεση: native speaker δεν σημαίνει αυτομάτως και καλός καθηγητής.

Το γεγονός ότι κάποιος μεγάλωσε μιλώντας Αγγλικά, Γαλλικά ή Γερμανικά δεν αρκεί για να γνωρίζει πώς διδάσκεται η γλώσσα σε ένα επτάχρονο παιδί, πώς εξηγείται μια δύσκολη έννοια, πώς οργανώνεται μια τάξη διαφορετικών προσωπικοτήτων ή πώς ένας μαθητής οδηγείται σταδιακά από το ένα γλωσσικό επίπεδο στο επόμενο.

Χρειάζεται εκπαιδευτική κατάρτιση, εμπειρία, προσωπικότητα και, βέβαια, πραγματικό ενδιαφέρον για τα παιδιά. Γιατί στο τέλος της ημέρας το σχολείο είναι οι άνθρωποί του.

Είναι ένας εύλογος προβληματισμός για κάθε γονέα. Αν βρούμε έναν συμπαθή καθηγητή για ιδιαίτερα, που έρχεται και στο σπίτι, ή ένα μικρό φροντιστήριο δύο δρόμους παρακάτω που κοστίζει λίγο λιγότερο, γιατί να αναζητήσουμε κάτι περισσότερο;

Γιατί η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας είναι μια εκπαιδευτική πορεία πολλών ετών. Και μια πορεία πολλών ετών χρειάζεται πλάνο.

Ένα οργανωμένο σχολείο ξένων γλωσσών δεν αποφασίζει κάθε Σεπτέμβριο απλώς ποιο βιβλίο θα ανοίξει η επόμενη τάξη. Διαθέτει συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών, ακαδημαϊκή εποπτεία και σαφείς στόχους για κάθε ηλικία και επίπεδο. Γνωρίζει τι πρέπει να έχει κατακτήσει ένας μαθητής στο τέλος της χρονιάς, πώς αυτό συνδέεται με όσα έμαθε πέρυσι και —ακόμα σημαντικότερο— με όσα θα χρειαστεί να μάθει του χρόνου.

Ο καθηγητής δεν λειτουργεί μόνος του. Εντάσσεται σε μια ομάδα, ανταλλάσσει εμπειρίες και καλές πρακτικές, έχει ακαδημαϊκή υποστήριξη και ακολουθεί μια κοινή εκπαιδευτική κατεύθυνση.

Αυτό δημιουργεί κάτι που δύσκολα μπορεί να εξασφαλίσει μια σειρά αποσπασματικών ιδιαίτερων μαθημάτων: συνέχεια.

Αυτή είναι ίσως μια από τις σημαντικότερες διακρίσεις που πρέπει να κάνει ένας γονέας.

«Ποιο βιβλίο κάνετε;» είναι μια χρήσιμη ερώτηση. Δεν είναι όμως η βασική.

Ένα coursebook είναι εργαλείο. Curriculum είναι το σχέδιο που καθορίζει τι θέλουμε να μπορεί να κάνει το παιδί με τη γλώσσα, ποια skills αναπτύσσουμε, με ποια σειρά, με ποιες δραστηριότητες και με ποιον τρόπο αξιολογούμε αν πραγματικά προχωρά.

Reading, writing, listening και speaking πρέπει να εξελίσσονται παράλληλα. Η γραμματική και το λεξιλόγιο πρέπει να μετατρέπονται σε πραγματική επικοινωνία. Και ανάλογα με την ηλικία, όλα αυτά μπορούν να συνδέονται με λογοτεχνία, μουσική, τέχνη, παιχνίδι, projects, Creative Writing, STEAM και θεματικές που κάνουν ένα παιδί να θέλει να ανακαλύψει κάτι περισσότερο.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να τελειώσει η σελίδα 83 μέχρι τα Χριστούγεννα.

Το ζητούμενο είναι τι θα έχει μείνει στο παιδί όταν κλείσει το βιβλίο.

Η καθημερινότητα μιας οικογένειας είναι δύσκολη και η πρακτικότητα μετράει. Ένα φροντιστήριο κοντά στο σπίτι σημαίνει λιγότερες μετακινήσεις. Μια χαμηλότερη τιμή ασφαλώς έχει σημασία στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Είναι απολύτως λογικά κριτήρια. Αρκεί να μην είναι τα μοναδικά.

Πριν αποφασίσουμε επειδή ένα σχολείο βρίσκεται πέντε λεπτά πιο κοντά ή επειδή υπάρχει μια μικρή διαφορά στα δίδακτρα, αξίζει να αναρωτηθούμε τι ακριβώς αγοράζουμε με αυτά τα χρήματα και κυρίως, σε ποιον εμπιστευόμαστε εκατοντάδες ώρες από την εκπαιδευτική ζωή του παιδιού μας.

Ποιοι είναι οι καθηγητές; Τι σπουδές και τι backgrounds έχουν; Υπάρχει ακαδημαϊκός υπεύθυνος; Υπάρχει συγκεκριμένο curriculum; Παρακολουθεί κάποιος συνολικά την πρόοδο του μαθητή; Τι συμβαίνει αν παρουσιάσει ένα κενό; Υπάρχει συνέχεια αν αλλάξει καθηγητή ή επίπεδο; Υπάρχουν εμπειρίες πέρα από το βιβλίο και τις εξετάσεις;

Η διαφορά ανάμεσα σε δύο επιλογές μπορεί να φαίνεται μικρή σε ευρώ ή λεπτά διαδρομής. Σε μια εκπαιδευτική πορεία επτά ή οκτώ ετών όμως, μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη.

«Αφού πλέον το κινητό μεταφράζει τα πάντα, γιατί να μάθει το παιδί μου δύο ή τρεις ξένες γλώσσες;»

Είναι μια ερώτηση που ακούγεται όλο και πιο λογική.

Η τεχνολογία μπορεί ήδη να μεταφράσει ένα email, μια πινακίδα ή μια παράγραφο μέσα σε δευτερόλεπτα και τα εργαλεία AI θα γίνουν αναμφίβολα ακόμα καλύτερα. Αυτό όμως δεν κάνει τη γλωσσομάθεια λιγότερο σημαντική. Αλλάζει το τι εννοούμε όταν λέμε «γνωρίζω μια γλώσσα».

Το παιδί που γνωρίζει καλά Αγγλικά, Γαλλικά ή Γερμανικά δεν διαθέτει απλώς ένα εργαλείο μετάφρασης μέσα στο μυαλό του. Μπορεί να συμμετέχει απευθείας σε μια συζήτηση, να αντιλαμβάνεται αποχρώσεις, να διαβάζει μια πηγή χωρίς ενδιάμεσο, να δημιουργεί σχέσεις και να καταλαβαίνει καλύτερα έναν διαφορετικό πολιτισμό.

Η τεχνολογία μπορεί να μας βοηθήσει να μεταφράσουμε τις λέξεις.

Δεν μπορεί να ζήσει την επικοινωνία αντί για εμάς.

Όχι απλώς το μέρος όπου το παιδί θα «κάνει Αγγλικά» δύο φορές την εβδομάδα.

Επιλέγουμε τους ανθρώπους που θα του γνωρίσουν μια άλλη γλώσσα και έναν άλλο πολιτισμό. Επιλέγουμε το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα τολμήσει να μιλήσει χωρίς να φοβάται το λάθος. Επιλέγουμε ένα πρόγραμμα που θα το οδηγήσει με συνέπεια από τις πρώτες του λέξεις μέχρι τη στιγμή που θα μπορεί πραγματικά να επικοινωνεί.

Και, ναι, επιλέγουμε και τα πτυχία, τις εξετάσεις και τις πιστοποιήσεις. Αλλά αυτά έρχονται ως αποτέλεσμα μιας σωστά οργανωμένης εκπαιδευτικής πορείας — όχι ως ο μοναδικός λόγος ύπαρξής της.

Γιατί ο στόχος της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης σήμερα δεν μπορεί να είναι απλώς ένα ακόμη χαρτί στο συρτάρι.

Είναι να δώσουμε στα παιδιά τη δυνατότητα, όταν έρθει η ώρα, να ανοίξουν την πόρτα και να αισθανθούν ότι ο κόσμος έξω δεν τους είναι ξένος.